شرایط کار در روسیه

برای کار قانونی در روسیه، یک ایرانی اول به کارفرمای روسی نیاز دارد و بعد به اجازهٔ کار. این دو سند به هم گره خورده‌اند: کارفرما درخواست اجازهٔ کار را به ادارهٔ مهاجرت می‌دهد، ادارهٔ مهاجرت دعوت‌نامهٔ ورود صادر می‌کند و شهروند ایرانی با همان دعوت‌نامه روادید کاری می‌گیرد. سهمیهٔ سال ۲۰۲۶ برای همین مسیر ۲۷۸٬۹۴۰ دعوت‌نامه و اجازهٔ کار تعیین شده است؛ رقمی که حدود ۱۹ درصد بیشتر از سال قبل است. این راهنما مراحل، مدارک، ارقام ۲۰۲۶ و جریمهٔ کار غیرقانونی را با منبع رسمی توضیح می‌دهد.

پاتنت یا اجازهٔ کار؟ تفاوتی که مسیر شما را عوض می‌کند

بیشترین سوءتفاهم دربارهٔ کار در روسیه همین است: «پاتنت» برای همهٔ خارجی‌ها نیست. پاتنت سند کار برای اتباع کشورهایی است که با روسیه بدون روادید رفت‌وآمد می‌کنند؛ یعنی بیشتر شهروندان کشورهای همسود مانند ازبکستان، تاجیکستان و آذربایجان. شهروند ایران جزو کشورهای «روادیددار» است و مسیر او از پاتنت نمی‌گذرد. برای ایرانی‌ها دو سند تعیین‌کننده است: اجازهٔ کار (Разрешение نا работу) که کارفرما برای او می‌گیرد و روادید کاری که در تهران صادر می‌شود.

یک تفاوت عملی مهم: اجازهٔ کار به منطقه و شغل گره خورده است. کسی که اجازهٔ کار مسکو برای شغل راننده دارد، نمی‌تواند در استان دیگر یا در شغل دیگری کار کند؛ این کار «کار غیرمجاز» حساب می‌شود و جریمهٔ خودش را دارد. کارفرما هم نمی‌تواند کارمند را به سفر کاری و کار سیار بفرستد، مگر در چارچوب همان مجوز.

گام‌به‌گام: از درخواست کارفرما تا اولین روز کار

مسیر قانونی پنج ایستگاه دارد و هر ایستگاه مدارک خودش را می‌خواهد:

1. کارفرما سهمیه و مجوز استخدام می‌گیرد. برای اتباع روادیددار، کارفرما باید در ادارهٔ مهاجرت منطقه ثبت شود، سهمیهٔ استخدام خارجی بگیرد و اجازهٔ جذب نیروی کار خارجی را دریافت کند. سهمیهٔ کل کشور برای سال ۲۰۲۶ در مصوبهٔ دولت روسیه، مصوب نوامبر ۲۰۲۵، شمارهٔ ۱۹۲۰ تعیین شده است: ۲۷۸٬۹۴۰ دعوت‌نامه و همین تعداد اجازهٔ کار.
2. درخواست اجازهٔ کار برای کارمند. کارفرما پروندهٔ کارمند را به ادارهٔ مهاجرت MVD می‌دهد. بدون تأیید این مرحله، صدور دعوت‌نامه معنا ندارد.
3. دعوت‌نامهٔ رسمی MVD. دعوت‌نامه را وزارت کشور روسیه صادر می‌کند؛ این سند پایهٔ درخواست روادید است و فرم و مراحل آن در پایگاه رسمی ادارهٔ مهاجرت وزارت کشور (مود.RF / xn--b1aew.xn--p1ai) آمده است.
4. درخواست روادید کاری در تهران. فرم درخواست در سایت visa.kdmid.ru پر و در مرکز ویزای روسیه در تهران تحویل داده می‌شود. مدارک رسمی: دعوت‌نامهٔ MVD، پاسپورت با حداقل دو صفحهٔ خالی و اعتبار ۱٫۵ سال از شروع روادید، عکس ۳٫۵ در ۴٫۵ سانتی‌متر، بیمهٔ درمانی معتبر در روسیه و برای روادید چندبارورود گواهی عدم ابتلا به اچ‌آی‌وی. روادید کاری معمولی فقط یک‌بارورود و حداکثر ۹۰ روز است.
5. ثبت مهاجرتی و تمدید در روسیه. بعد از ورود، ثبت محل اقامت ظرف هفت روز کاری انجام می‌شود (قانون ۱۰۹-FZ، مادهٔ ۲۰). بعد از آن ادارهٔ مهاجرت MVD روادید را با قرارداد کاری تمدید می‌کند: یک روادید چندبارورود که هر بار حداکثر یک سال اعتبار دارد.

این تصویر «پایه»ی کار قانونی در روسیه است؛ برای هر کارمند روند یکسان است و تفاوت فقط در شغل، منطقه و پروندهٔ کارفرماست.

پیش از امضای قرارداد، این چهار چیز را بپرسید

پیشنهاد کار از خارج از روسیه معمولاً هیجان‌انگیز است و همین هیجان، بدترین مشاور پرونده است. چهار پرسش روشن را قبل از امضا بپرسید:

• سهمیهٔ امسال کارفرما آماده است یا پرونده به دورهٔ بعد می‌افتد؟ پرونده‌ای که سهمیه‌اش تکمیل شده باشد، ماه‌ها می‌خوابد و شما در این مدت فقط منتظر می‌مانید.
• شغل ثبت‌شده در اجازهٔ کار با کاری که واقعاً انجام می‌دهید یکی است؟ کار در شغل دیگر، حتی در همان شهر، تخلف است.
• حقوق قرارداد از حداقل دستمزد منطقه کمتر نیست؟ این شرط هم برای پروندهٔ شما مهم است و هم برای کارفرما.
• هزینهٔ بیمهٔ درمانی و مراحل پس از ورود با کیست؟ کارفرما یا کارمند؛ این را کتبی کنید تا در فرودگاه غافلگیر نشوید.

هر چه این چهار بند شفاف‌تر باشد، مسیر از دعوت‌نامه تا ثبت مهاجرتی روان‌تر پیش می‌رود.

ارقام ۲۰۲۶ در یک جدول

دستمزد و حق‌وحقوق: قانون چه چیزی تضمین می‌کند؟

پایهٔ دستمزد در روسیه «حداقل دستمزد فدرال» است که از اول ژانویهٔ ۲۰۲۶ روی ۲۷٬۰۹۳ روبل در ماه ایستاده است. این رقم با قانون فدرال مصوب نوامبر ۲۰۲۵، شمارهٔ ۴۲۹-FZ تصویب شده و در کنار آن، هر منطقه می‌تواند حداقل دستمزد بالاتری برای خودش تعیین کند. از سال ۲۰۲۵ این رقم ۲۲٬۴۴۰ روبل بود؛ یعنی افزایش امسال بیش از ۲۰ درصد است.

سه نکتهٔ عملی برای کارمند ایرانی:

• قرارداد کاری کتبی (تروتاووی تاговор) شرط اول است. بدون قرارداد رسمی، نه اجازهٔ کار معنا دارد و نه بیمه.
• بیمهٔ درمانی اجباری است. برای روادید و اقامت، بیمه‌نامهٔ معتبر در روسیه لازم است؛ کسانی که تابعیت ندارند و بدون بیمه می‌مانند، هم در مطب و هم در پروندهٔ مهاجرتی به مشکل می‌خورند.
• شمارهٔ بیمهٔ بازنشستگی (СНИЛС) را بگیرید. این شماره برای پرداخت حق بازنشستگی و مالیات لازم است و کارفرما آن را در پروندهٔ استخدام ثبت می‌کند.

نکتهٔ مهم دربارهٔ «دستمزد توافقی»: کارفرمایی که حقوق کمتر از حداقل دستمزد پیشنهاد می‌دهد، در عمل پروندهٔ خودش را هم خراب می‌کند؛ چون اجازهٔ کار با تأیید همان حقوق صادر می‌شود و پایین‌تر پرداخت کردن، تخلف گزارش‌شده است.

بعد از ورود: مهلت‌هایی که نباید سوخت

تجربهٔ پرونده‌های نیمه‌کاره در روسیه یک الگوی ثابت دارد: همه‌چیز تا لحظهٔ ورود درست پیش می‌رود و بعد از فرود، کارهای کوچک عقب می‌افتند. ثبت محل اقامت هفت روز کاری فرصت دارد و بعد از آن، معاینهٔ پزشکی و انگشت‌نگاری و بیمه در نوبت قرار می‌گیرند. اگر روادید شما با قرارداد کاری تمدید شود، این زنجیره هر سال تکرار می‌شود؛ یک فاکتور پرداخت‌نشده یا یک نشانی عوض‌شده می‌تواند کل پرونده را عقب بیندازد.

قاعدهٔ ساده: هر سند را بعد از دریافت، همان هفته در یک پوشهٔ دیجیتال بگذارید و تاریخ‌های تمدید را در تقویم علامت بزنید. برای کارمند ایرانی که سال‌ها در روسیه می‌ماند، همین نظم کوچک بزرگ‌ترین تفاوت بین اقامت آرام و پروندهٔ مشکل‌دار است.

جریمه‌ها: چرا کار بدون مجوز نمی‌ارزد

قانون تخلفات اداری روسیه برای کار بدون اجازهٔ کار جریمهٔ نقدی و اخراج تعیین کرده است. طبق مادهٔ ۱۸٫۱۰، شهروند خارجی که بدون اجازهٔ کار یا پاتنت کار کند بین ۲٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ روبل جریمه می‌شود و ممکن است با اخراج از روسیه روبه‌رو شود. اگر همین تخلف در مسکو، سن‌پترزبورگ، استان مسکو یا استان لنینگراد رخ دهد، جریمه ۵٬۰۰۰ تا ۷٬۰۰۰ روبل است و اخراج قطعی می‌شود.

سمت کارفرما سنگین‌تر است. طبق مادهٔ ۱۸٫۱۵، جریمهٔ مدیر یا مسئول شرکت ۳۵٬۰۰۰ تا ۷۰٬۰۰۰ روبل و جریمهٔ شخص حقوقی ۴۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ روبل است. به همین دلیل کارفرمای روسی معمولاً خودش اصرار دارد پرونده از اول درست بسته شود؛ یک استخدام غیرقانونی می‌تواند چند برابر هزینهٔ قانونی برای او آب بخورد.

نکتهٔ دیگر این است که اخراج از روسیه فقط یک جریمهٔ نقدی نیست: ممنوعیت ورود چندساله در پرونده ثبت می‌شود و مسیر اقامت بعدی را عملاً می‌بندد.

اگر دانشجو هستید: کار پاره‌وقت بدون اجازهٔ کار

دانشجویان خارجی که در برنامه‌های تمام‌وقت دانشگاه‌های دارای مجوز روسیه درس می‌خوانند، از اوت ۲۰۲۰ اجازه دارند در وقت آزاد خود بدون اجازهٔ کار مشغول شوند؛ این قاعده برای کار در سازمان‌های دیگر هم در دورهٔ تعطیلات دانشجویی برقرار است. منبع این تسهیل، بندهای ۶ و ۷ از قسمت چهارم مادهٔ ۱۳ قانون ۱۱۵-FZ است و صفحه‌های رسمی دانشگاه‌ها هم آن را توضیح می‌دهند.

پس از پایان تحصیل، این مسیر تمام می‌شود و دانشجوی فارغ‌التحصیل باید مثل بقیه از راه اجازهٔ کار و روادید کاری پرونده بسازد. اگر مسیر شما تحصیل در روسیه است، جزئیات پذیرش و ویزای دانشجویی را در راهنمای شرایط مهاجرت به روسیه بخوانید.

متخصصان واجد شرایط: مسیر سه‌ساله

برای کسی که کارفرمای روسی او را «متخصص بسیار ماهر» (VKS) بشناسد، قواعد بهتر می‌شود: اجازهٔ کار و روادید چندبارورود تا سه سال صادر می‌شود و همین گروه از روادید چندبارورود بهره می‌برند. شرط‌ها سختگیرانه است و سطح حقوق توافقی این عنوان بالاتر از کارمند عادی است؛ به همین دلیل این مسیر برای بخش کوچکی از نیروی کار کاربرد دارد. برای همین عنوان، مادهٔ ۱۳٫۲ قانون ۱۱۵-FZ تعیین‌کننده است.

اگر همزمان مسیر آلمان را هم بررسی می‌کنید، بدانید منطق پروندهٔ کاری آنجا کاملاً متفاوت است؛ الزامات آوسبیلدونگ در آلمان جداگانه توضیح داده شده و پروندهٔ اقامت هم مسیر خودش را دارد. دو راهنمای مرتبط مؤسسه برای مقایسه: الزامات آوسبیلدونگ برای مهاجران ایرانی و تمدید قانونی روادید یا اقامت در آلمان. صفحهٔ تحصیل در روسیه هم مسیر دانشجویی کشور را کامل پوشش می‌دهد.

سوالات متداول

آیا شهروند ایرانی می‌تواند با پاتنت در روسیه کار کند؟

خیر. پاتنت برای اتباع کشورهای بدون روادید صادر می‌شود. شهروند ایران باید از مسیر اجازهٔ کار و روادید کاری برود؛ یعنی اول کارفرمای روسی درخواست اجازهٔ کار را ثبت می‌کند، بعد دعوت‌نامهٔ MVD صادر می‌شود و پس از آن روادید در تهران صادر می‌شود.

روادید کاری روسیه چند ساله است؟

روادید کاری معمولی در بدو صدور فقط یک‌بارورود و حداکثر ۹۰ روز است. پس از ورود، ادارهٔ مهاجرت MVD آن را با قرارداد کاری تمدید می‌کند و هر تمدید حداکثر یک سال اعتبار دارد. برای متخصصان بسیار ماهر (VKS) روادید چندبارورود تا سه سال صادر می‌شود.

مدت‌زمان کل پرونده چقدر است؟

این زمان به کارفرما، منطقه و پروندهٔ MVD بستگی دارد: صدور دعوت‌نامه و اجازهٔ کار به‌عهدهٔ ادارهٔ مهاجرت است و وقت سفارت هم جداست. برای برنامه‌ریزی سفر، تاریخ‌های رسمی را در پایگاه MVD (xn--b1aew.xn--p1ai) و صفحهٔ مرکز ویزای تهران ببینید، چون هیچ عدد ثابتی برای همهٔ پرونده‌ها وجود ندارد.

حداقل دستمزد در روسیه در ۲۰۲۶ چقدر است؟

حداقل دستمزد فدرال ۲۷٬۰۹۳ روبل در ماه است که با قانون فدرال مصوب نوامبر ۲۰۲۵، شمارهٔ ۴۲۹-FZ تصویب شده و از اول ژانویهٔ ۲۰۲۶ اجرا می‌شود. بعضی مناطق حداقل دستمزد بالاتری دارند.

جریمهٔ کار بدون مجوز چقدر است؟

طبق مادهٔ ۱۸٫۱۰ قانون تخلفات اداری، برای خارجی متخلف ۲٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ روبل جریمه و امکان اخراج تعیین شده است؛ در مسکو و استان‌های مسکو و لنینگراد این رقم ۵٬۰۰۰ تا ۷٬۰۰۰ روبل با اخراج قطعی است. جریمهٔ کارفرما هم تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ روبل می‌رسد.

چه کسی می‌تواند در این مسیر کمک کند؟

کارشناسان مؤسسهٔ آلتین قلم امید پروندهٔ کاری و تحصیلی ایران و روسیه را با هم می‌سنجند: بررسی می‌کنند کارفرمای پیشنهادی شما شرایط اجازهٔ کار را دارد یا نه، مدارک روادید را با فهرست رسمی سفارت تطبیق می‌دهند و برای مسیر دانشجویی هم برنامهٔ پذیرش می‌چینند. برای شروع، فهرست مدارک خود را در مشاورهٔ رایگان با ما بررسی کنید.

سلب مسئولیت

ارقام و مقررات این راهنما از پایگاه رسمی MVD، سفارت روسیه در تهران، متن قانون ۱۱۵-FZ، قانون تخلفات اداری روسیه و مصوبهٔ دولت روسیه در سپتامبر ۲۰۲۶ نقل شده است. سهمیه‌ها، جریمه‌ها و روندهای اداری روسیه تغییر می‌کنند؛ پیش از هر اقدام، آخرین نسخهٔ سند رسمی را ببینید. این متن جایگزین مشاورهٔ حقوقی نیست.